سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
42
تاريخ ايران ( فارسى )
ميشوند . بلبل را بسيار ميگيرند و در قفس نگاه ميدارند ، در ولايات بحر خزر همه نوع مرغابى يافت مىشود و در سيستان نيز تا يك اندازه همينطور است ، در آنجا صداى بالهاى آنها شبيه موج دريائى است كه بساحل برميخورد و نزديك مشهد مرغ سقا زياد است و من گاهى اوقات قو ديدهام و اين مرغ در سواحل بحر خزر و همچنين قاز در سيستان فراوان ميباشند . معادن ايران از حيث معدنيات خيلى پرثروت نيست و بواسطهء اينكه راه و وسايل ارتباط نبوده در ازمنهء اخير براى استخراج معادن اهتمام به عمل نيامده است ولى در قديم الايام چنين نبوده است . دمرگان ظاهر ميسازد كه در دنياى قديم از حيث پيشرفت در استخراج معادن دو مركز عمده وجود داشت و اقدم آن دو ايلام بود كه كوههاى آن مس فراوان داشت و ديگر آسياى مركزى ، « 1 » بنا براين محتمل است كه قديمترين عهد فلزى از معادن مزبور استفاده كرده باشد و اولين معادنيكه انسان استخراج كرده همان بوده و آنچه من اطلاع دارم معادن مذكور تاكنون ثانيا مكشوف نشده است . بعدها اگر مگان در كتيبههاى خط ميخى چنان كه محتمل است شبهجزيرهء سينا باشد از معادن رشته جبال خشك آنجا مس بدست بابلىها و مصريان هردو استخراج شده است و بمناسبت بايد گفت كه اقدام اعصار فلزى در بابل دورهء مس بوده است نه مفرغ زيرا كه در آن ناحيه معدنكاران قديم دسترسى بقلع نداشتند . چون رجوع بكتيبههاى آشورى نمائيم مىبينيم سنگى كه در ماد فراوان بوده سنگ گرانبهاى لاجورد است كه وجود آن در كوه دماوند مذكور شده و حقيقت اين است كه در كتيبههاى آشورى كوه بيكنى كه اصطلاح بوده ، به كوه اكنو يا سنگ لاجورد « 2 » وصف
--> ( 1 ) - « مطالعات در ازمنهء ماقبل التاريخ و مابعد التاريخ » صفحه 169 . پروفسور گولند تحت عنوان « فلزات در قدم و قدامت » اين نظر را كه دورهء نحاسى سومر و اكد و ايلام خيلى قديمتر از دورهء نحاسى مصريان بود تاييد نموده است . جريده مؤسسهء انسانشناسى شمارهء 42 . 1912 . « مؤلف » ( 2 ) - رجوع شود به « Passing of the Empires » تأليف سر ، ج ، ماسپرو ، صفحه 453 . دمرگان در خاطرات خود راجع به نمايندگى و مأموريت در ايران شمارهء 8 صفحهء 53 ميگويد كه سنگ لاجورد در ابتدا نزديك كاشان كه از دماوند چندان فاصله نداشت استخراج شده بود اما محل آن معلوم نيست . « مؤلف »